W nowoczesnej agrotechnice kluczem do maksymalizacji zysku nie jest całkowita eliminacja agrofagów, lecz utrzymanie ich populacji na poziomie nieszkodliwym dla plonu gospodarczego. Podstawę tego podejścia stanowią progi szkodliwości, czyli precyzyjnie określone wartości zagęszczenia populacji danego owada, po przekroczeniu których straty w plonie przewyższają koszty przeprowadzenia chemicznego zabiegu ochronnego. Stosowanie tych wskaźników jest nie tylko filarem ekonomicznym gospodarstwa, ale również bezwzględnym wymogiem prawnym w ramach Integrowanej Ochrony Roślin.
Co to jest próg szkodliwości i dlaczego decyduje o opłacalności zabiegu?
Próg ekonomiczny szkodliwości (ang. Economic Threshold – ET) to taka liczebność populacji szkodnika lub stopień uszkodzenia roślin, przy którym wartość uratowanego plonu zrównuje się z całkowitym kosztem wykonania zabiegu zwalczania (obejmującym cenę preparatu, paliwa oraz amortyzację sprzętu i pracy). Wyznaczenie tego punktu zapobiega sytuacji, w której rolnik ponosi nakłady finansowe na oprysk, który nie przyniesie realnego zwrotu z inwestycji.
Należy wyraźnie odróżnić próg ekonomiczny od progu agronomicznego (biologicznego). Próg agronomiczny określa moment, w którym żerowanie szkodników wywołuje pierwsze, zauważalne zmiany fizjologiczne w roślinie, jednak nie przekładają się one jeszcze na bezpośredni spadek dochodu. Z reguły próg agronomiczny charakteryzuje się o 30-50% niższą liczebnością agrofagów niż próg ekonomiczny, stanowiąc dla plantatora wczesny sygnał ostrzegawczy o konieczności zwiększenia częstotliwości monitoringu polowego.
| Pojęcie | Definicja / opis |
|---|---|
| Próg ekonomiczny szkodliwości | jest definiowany jako liczebność populacji = koszt zabiegu / wartość uniknionych strat |
| System IPM | jest wymagany prawem UE od 1 stycznia 2014 r. (dyrektywa 2009/128/WE) |
| Próg agronomiczny | różni się od ekonomicznego o 30-50% niższą liczebność (większa rezerwa) |
| Lustracja polowa | jest podstawą każdej decyzji opartej na progu |
Wdrażanie tych założeń w codziennej praktyce rolniczej to fundament systemu Integrowanego Zarządzania Ochroną (ang. Integrated Pest Management – IPM). Zgodnie z dyrektywą 2009/128/WE oraz przepisami krajowymi, system IPM jest prawnie obowiązkowy dla wszystkich profesjonalnych użytkowników środków ochrony roślin w Unii Europejskiej od 1 stycznia 2014 roku. Zaniechanie udokumentowanych analiz progowych przed aplikacją chemii stanowi naruszenie obowiązujących procedur kontrolnych.
– Stosowanie progów szkodliwości w sezonie 2026 to jedyna droga do utrzymania rentowności produkcji polowej przy drastycznie kurczącej się bazie dostępnych substancji czynnych. Oprysk wykonany 'na oko' lub wyłącznie kalendarzowo to potrójna strata: finansowa, środowiskowa oraz wizerunkowa. Precyzyjna ocena ekonomicznego uzasadnienia każdego zabiegu pozwala na optymalne lokowanie kapitału w gospodarstwie, co przy obecnych cenach płodów rolnych decyduje o finalnym zysku lub stracie.– wyjaśnia Patrycja Serwinek, specjalistka ds. ochrony roślin w Wilkołaziak.
Progi szkodliwości w pszenicy ozimej i jarej
Ochrona insektycydowa zbóż wymaga stałego monitorowania dynamiki rozwoju populacji agrofagów od momentu wschodów aż do fazy dojrzałości woskowej. Największe znaczenie gospodarcze w uprawie pszenicy mają mszyce (będące również wektorami wirusa żółtej karłowatości jęczmienia – BYDV), skrzypionki (powodujące drastyczny spadek powierzchni asymilacyjnej liścia flagowego i podflagowego) oraz niezmiarka paskowana, atakująca wczesne stadia rozwojowe. W okresach wilgotnej wiosny kluczowym zagrożeniem stają się także ślimaki, niszczące młodociane tkanki.
Poniższa tabela przedstawia oficjalne wytyczne oparte na zaleceniach Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego (IOR-PIB) oraz Metodyce Integrowanej Ochrony Pszenicy.
Tabela progów szkodliwości dla pszenicy
| Szkodnik | Faza rozwojowa uprawy (BBCH) | Próg szkodliwości | Jednostla miary |
|---|---|---|---|
| Ploniarka zbożówka | BBCH 11–13 (wschody do 3 liści) | 10–15 | % uszkodzonych roślin |
| Niezmiarka paskowana | BBCH 21–29 (krzewienie) | 30 | jaj na 100 źdźbeł |
| Skrzypionka zbożowa / skrzypionka błękitek | BBCH 31–39 (strzelanie w źdźbło) | 1–1,5 lub 5–10 | jaja na 1 źdźbło larw na 10 źdźbłach |
| mszyce w zbożach | BBCH 51–59 (początek kłoszenia do końca) | 5 | mszyc na 1 kłos |
| mszyce w zbożach | BBCH 61–69 (kwitnienie) | 3–5 | mszyce na 1 kłos |
| Pryszczarekarek zbożowiec | BBCH 51–59 (kłoszenie) | 100 | odłowionych muchówek w żółtym naczyniu przez 3 dni |
| Ślimaki (pomrowiki i śliniki) | BBCH 09–13 (wschody) | 3–5 | osobniki na 1 m² powierzchni pola |
Interpretacja agrotechniczna dla zbóż
Krytycznym momentem w ochronie pszenicy przed mszycami jest faza kłoszenia. Liczenie osobników należy przeprowadzać bezpośrednio na kłosach, wybierając losowo po 10 kłosów w 5–10 punktach plantacji. W przypadku skrzypionek, próg określający obecność jaj (1–1,5 szt. na źdźbło) ma charakter predykcyjny. Jeśli warunki pogodowe sprzyjają szybkiej inkubacji, realnym sygnałem do użycia środków z kategorii insektycydy jest stwierdzenie średnio jednej larwy na każdym sprawdzanym źdźble (co odpowiada 10 larwom na 10 źdźbłach). Larwy niszczą tkankę miękiszową liścia, pozostawiając jedynie dolną skórkę, co drastycznie hamuje proces nalewania ziarna.
Progi szkodliwości w rzepaku ozimym
Struktura ochrony rzepaku ozimego jest jedną z najbardziej skomplikowanych z uwagi na ciągłą presję ze strony kilkunastu gatunków chrząszczy i muchówek. Wiosenna batalia rozpoczyna się od monitoringu chowaczy łodygowych, przechodzi przez fazę zwalczania słodyszka, a kończy się na ochronie łuszczyn przed chowaczem podobnikiem i pryszczarkiem kapustnikiem. Prawidłowa interpretacja progów w odniesieniu do faz BBCH decyduje tutaj o zachowaniu rentowności całej uprawy.
Tabela progów szkodliwości dla rzepaku ozimego
| Szkodnik | Faza rozwojowa uprawy (BBCH) | Próg szkodliwości | Jednostla miary |
|---|---|---|---|
| Chowacz granatek | BBCH 21–29 (wznowienie wegetacji) | 3–5 | chrząszcze w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni |
| Chowacz brukwiaczek | BBCH 21–35 (początek wzrostu pędu) | 1–2 | chrząszcze w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni |
| Chowacz czterozębny | BBCH 31–39 (wydłużanie pędu) | 6 | chrząszczy w żółtym naczyniu w ciągu 3 dni |
| szkodniki rzepaku ozimego (słodyszek) | BBCH 50–55 (zwarty kwiatostan) | 1 | chrząszcz na 1 roślinie |
| szkodniki rzepaku ozimego (słodyszek) | BBCH 55–59 (luźny kwiatostan) | 3–5 | chrząszczy na 1 roślinie |
| Chowacz podobnik | BBCH 61–69 (kwitnienie) | 1 | chrząszcz na 1 roślinie |
| Pryszczarek kapustnik | BBCH 65–73 (kwitnienie do rozwoju łuszczyn) | 1 | owad na 4 rośliny (przy obecności chowacza) |
| Mszyca kapuściana | BBCH 30–59 (wzrost pędu do pąkowania) | 2 | kolonie na 1 m² powierzchni plantacji |
Interpretacja agrotechniczna dla rzepaku
Kluczowym błędem popełnianym w ochronie rzepaku jest niewłaściwa interpretacja obecności słodyszka rzepakowego. Słodyszek jest szkodnikiem wyłącznie w fazie pąka (BBCH 50–59), kiedy to nadgryza pąki kwiatowe, aby dostać się do pyłku, powodując ich usychanie i odpadanie. W momencie, gdy rzepak zaczyna kwitnąć (BBCH 61), próg szkodliwości słodyszka przestaje obowiązywać, ponieważ chrząszcz zyskuje swobodny dostęp do pyłku, nie niszcząc już organów generatywnych rośliny – staje się wręcz organizmem wspomagającym zapylanie.
Z kolei w przypadku chowacza brukwiaczka kluczowy jest czas: nalot następuje w temperaturze gleby powyżej 5–7°C i powietrza wokół 10–12°C. Złożenie jaj w łodygach dyskwalifikuje skuteczność wielu insektycydów o działaniu powierzchniowym, dlatego zabieg musi być precyzyjnie zgrany z odłowami w żółtych naczyniach.
Progi szkodliwości w ziemniaku
W uprawie ziemniaka ochrona insektycydowa koncentruje się na dwóch kierunkach: bezpośrednim zwalczaniu defoliacji powodowanej przez stonkę ziemniaczaną oraz redukcji populacji mszyc, które pełnią funkcję wektorów groźnych chorób wirusowych (przede wszystkim wirusa Y ziemniaka – PVY, oraz wirusa liściozwoju ziemniaka – PLRV). Rygorystyczne podejście do progów mszycowych dotyczy zwłaszcza plantacji nasiennych (sadzeniaków).
Tabela progów szkodliwości dla ziemniaka
| Szkodnik / stadium | Faza rozwojowa uprawy (BBCH) | Próg szkodliwości | Jednostla miary |
|---|---|---|---|
| stonka ziemniaczana (chrząszcze) | BBCH 11–39 (wschody do zakrywania międzyrzędzi) | 15 | chrząszczy na 25 roślinach |
| stonka ziemniaczana (jaja) | BBCH 15–59 (wzrost pędów do pąkowania) | 1–2 | złoża jaj na 1 roślinie |
| stonka ziemniaczana (larwy) | BBCH 19–79 (wzrost pędów do rozwoju owoców) | 10 | larw (stadia L1–L2) na 1 roślinie |
| Mszyce (wektory wirusa Y) | BBCH 19–81 (cały okres wegetacji — sadzeniaki) | 1 | mszyca na 100 liściach |
| Drutowce / Pędraki | BBCH 00 (przed sadzeniem – badanie gleby) | 2–5 | larw na 1 m² gleby |
Interpretacja agrotechniczna dla ziemniaka
Podczas prowadzenia lustracji na obecność stonki ziemniaczanej kluczowe jest rozróżnienie stadiów rozwojowych larw. Największą żarłocznością charakteryzują się stadia L3 oraz L4, które potrafią doprowadzić do gołożerów w ciągu kilkunastu godzin. Jednak zabieg chemiczny należy planować w momencie masowego wylęgu młodych larw (L1–L2). Są one najbardziej podatne na działanie insektycydów, co pozwala na zastosowanie niższych, rekomendowanych dawek preparatów i ogranicza ryzyko wygenerowania odporności populacyjnej. W uprawach wielkotowarowych i nasiennych monitorowanie nalotu mszyc wymaga stosowania pułapek weberowskich lub dokładnego przeglądania dolnych stron liści.
Progi szkodliwości w kukurydzy
Gwałtowny wzrost areału uprawy kukurydzy w Polsce doprowadził do gwałtownego nasilenia presji entomologicznej. Głównym celem operacyjnym ochrony jest ograniczenie żerowania gąsienic omacnicy prosowianki, która uszkadzając łodygi i kolby, nie tylko bezpośrednio obniża plon, ale otwiera drogę dla infekcji grzybami z rodzaju Fusarium, produkującymi niebezpieczne mykotoksyny.
Tabela progów szkodliwości dla kukurydzy
| Szkodnik | Faza rozwojowa uprawy (BBCH) | Próg szkodliwości | Jednostla miary |
|---|---|---|---|
| Ploniarka zbożówka | BBCH 11–13 (wschody do 3 liści) | 15 | % uszkodzonych roślin |
| omacnica prosowianka (motyle) | BBCH 51–59 (wiechowanie) | 15 | motyli odłowionych w pułapce feromonowej w ciągu tygodnia |
| omacnica prosowianka (jaja) | BBCH 51–75 (wiechowanie do rozwoju ziarniaków) | 6–8 | złóż jaj na 100 roślinach |
| omacnica prosowianka (gąsienice) | BBCH 75–89 (dojrzałość mleczna do pełnej) | 15 | % roślin porażonych (uszkodzenia łodyg/kolb w roku ubiegłym) |
| Mszyca trzmielinowa / mszyca czeremchowo-owsiana | BBCH 15–39 (wzrost liści do wydłużania łodygi) | 30 | % roślin z widocznymi koloniami mszyc |
| Zachodnia kukurydziana stonka korzeniowa | BBCH 51–89 (od wiechowania) | 5–10 | chrząszczy na 1 roślinie |
Interpretacja agrotechniczna dla kukurydzy
W przypadku omacnicy prosowianki podstawowym kryterium wyznaczenia optymalnego terminu oprysku (lub aplikacji biologicznej przy użyciu kruszynka) jest wykrywanie złóż jaj na spodniej stronie liści, najczęściej w pobliżu nerwu głównego. Poszukiwania prowadzi się w fazie wiechowania kukurydzy. Ponieważ jaja omacnicy są małe i początkowo białawe (tuż przed wylęgiem pojawia się tzw. faza czarnej główki), lustracja wymaga maksymalnej skrupulatności. Przekroczenie progu 6–8 złóż jaj na 100 kontrolowanych roślinach obliguje do wykonania zabiegu w ciągu maksymalnie kilku dni, zanim gąsienice wgryzą się w głąb łodyg, gdzie będą bezpieczne przed działaniem większości insektycydów kontaktowych.
Progi w buraku cukrowym i innych uprawach
Uprawa buraka cukrowego po wycofaniu zapraw neonikotynoidowych stała się wysoce ryzykowna we wczesnych stadiach rozwojowych. Młode siewki są błyskawicznie niszczone przez pchełki oraz drobnicę liściową, a późniejszy rozwój liści utrudniają mszyce – wektory wirusa żółtaczki buraka.
Tabela progów szkodliwości dla buraka i upraw alternatywnych
| Uprawa | Szkodnik | Faza BBCH | Próg szkodliwości | Jednostla miary |
|---|---|---|---|---|
| Burak cukrowy | Pchełka burakowa / pchełka rzepakowa | BBCH 09–12 (liścienie) | 20 | % uszkodzonej powierzchni liścieni |
| Burak cukrowy | Drobnica liściowa | BBCH 10–19 (rozwój liści) | 2 | chrząszcze na 1 roślinę w glebie wokół |
| Burak cukrowy | Mszyca burakowa (trzmielinowa) | BBCH 15–39 | 15 | % zasiedlonych roślin (lub 15 mszyc/roślinę) |
| Łubin (żółty/wąskolistny) | Oprzędziki | BBCH 11–14 (wschody) | 10–15 | % uszkodzonych siewek (żerowanie zatokowe) |
| Łubin | Mszyca grochowa | BBCH 51–65 (pąkowanie) | 20 | % zasiedlonych pędów |
| Groch siewny | Pachówka strąkóweczka | BBCH 61–69 (kwitnienie) | 2–3 | motyle w pułapce feromonowej przez 3 kolejne dni |
Lustracja polowa — fundament systemu IPM
Żaden algorytm i żadna tabela progów szkodliwości nie spełnią swojej roli bez rzetelnie przeprowadzonej lustracji polowej. Jest to proces fizycznego badania stanu zdrowotności plantacji, prowadzony według ściśle zdefiniowanych reguł naukowych.
Harmonogram i metodyka pobierania próbek
1) Częstotliwość – w okresie intensywnej wegetacji (wiosna–lato) lustracje należy bezwzględnie wykonywać co 7–10 dni. W okresach krytycznych nalotów (np. chowacz brukwiaczek przy gwałtownym ociepleniu czy słodyszek w fazie pąka) monitoring przeprowadza się nawet co 2–3 dni.
2) Schemat poruszania się po polu – próbki nie mogą być pobierane wyłącznie przy brzegu plantacji (tzw. efekt brzeżny często fałszuje wyniki, wykazując zawyżoną liczbę szkodników). Należy wejść w głąb pola i pobierać próby w 4–5 losowych punktach, poruszając się po schemacie przekątnej (litera „X”) lub zygzakiem (litera „W”).
3) Wielkość próby – standardowo w każdym punkcie ocenia się stan 20 kolejnych roślin w rzędzie (łącznie 100 roślin na stanowisko) lub analizuje się owady z powierzchni 1 m² (np. w przypadku ślimaków czy gąsienic rolnic).
Niezbędne instrumenty diagnostyczne
- Żółte naczynia chwytne – podstawowe narzędzie do monitoringu chowaczy w rzepaku. Naczynie wypełnia się wodą z dodatkiem kilku kropel płynu zmniejszającego napięcie powierzchniowe (np. płyn do naczyń). Powinno być umieszczone na wysokości łanu i podnoszone wraz ze wzrostem roślin.
- Czerpak entomologiczny – służy do szybkiej oceny obecności m.in. słodyszka, skrzypionek czy pluskwiaków. Standardowa próba to 4 serie po 25 uderzeń czerpakiem (łącznie 100 uderzeń).
- Lupa entomologiczna (powiększenie minimum 10×) – niezbędna do identyfikacji jaj skrzypionek, omacnicy oraz pierwszych stadiów larwalnych mszyc.
- Pułapki feromonowe i lepowe – wykorzystywane do monitorowania lotu motyli (omacnica, pachówka) oraz muchówek (pryszczarki).
Obowiązek prawny — Notatnik IPM
Wszystkie wyniki przeprowadzonych lustracji, wraz z datami, wyliczonymi średnimi liczebnościami agrofagów oraz uzasadnieniem podjęcia decyzji o zabiegu (lub rezygnacji z niego), muszą być rejestrowane w Ewidencji Zabiegów Ochrony Roślin – potocznie zwanej Notatnikiem IPM.
– Prowadzenie ewidencji ochronnej to nie tylko biurokratyczny obowiązek wynikający z kontroli PIORiN czy ARiMR. Rzetelnie uzupełniany notatnik IPM staje się po 2–3 sezonach najcenniejszą bazą danych w gospodarstwie. Pozwala przeanalizować historię pól, przewidzieć momenty krytycznych nalotów na podstawie temperatur i wyciągnąć wnioski, które bezpośrednio przekładają się na oszczędności rzędu kilkunastu tysięcy złotych na zakupie insektycydów. – wyjaśnia Patrycja Serwinek, specjalistka ds. ochrony roślin w Wilkołaziak.
Decyzja o zabiegu — algorytm krok po kroku
Odkrycie szkodnika na polu nie oznacza automatycznego uruchomienia opryskiwacza. Proces decyzyjny musi przebiegać według ściśle określonej sekwencji analitycznej.
Szczegółowy opis kroków decyzyjnych
Krok 1: Lustracja polowa – pobranie prób reprezentatywnych za pomocą metod ilościowych (czerpak, żółte naczynia, przeglądanie roślin).
Krok 2: Analiza progowa – porównanie średniej liczby szkodników z tabelą referencyjną IOR-PIB dla danej fazy BBCH. Jeśli próg nie został przekroczony – rezygnujemy z oprysku i planujemy kolejny monitoring. Jeśli został przekroczony – przechodzimy do kroku 3.
Krok 3: Analiza prognozy pogody (3–5 dni) – kluczowy element weryfikacji. Przykładowo: jeśli temperatura ma spaść poniżej 10°C, metabolizm chrząszczy wyhamuje, a skuteczność działania insektycydów z grupy pyretroidów drastycznie spadnie. Deszcz z kolei może zmyć preparat o działaniu kontaktowym.
Krok 4: Ocena relacji fazy BBCH uprawy i szkodnika – sprawdzenie, czy szkodnik znajduje się w stadium wrażliwym na zwalczanie (np. larwy stonki L1-L2 vs dorosłe chrząszcze) oraz czy uprawa nie weszła w fazę, w której ochrona jest już bezprzedmiotowa (np. słodyszek w pełni kwitnienia rzepaku).
Krok 5: Dobór insektycydu i taktyka antyodpornościowa – wybór substancji o profilu dopasowanym do warunków termicznych i biologii owada. Bezwzględnym wymogiem IPM jest uwzględnienie podziału na grupy IRAC i odporność. Nie wolno stosować po sobie substancji o tym samym mechanizmie działania (np. dwóch kolejnych oprysków pyretroidami). Rotacja grup chemicznych to jedyny sposób na zachowanie skuteczności insektycydów w rolnictwie.
Krok 6: Wykonanie zabiegu i wpis do rejestru – aplikacja preparatu zgodnie z etykietą-instrukcją (odpowiednie ciśnienie, wydatek wody, zachowanie okresów karencji i prewencji dla pszczół) oraz natychmiastowe odnotowanie faktu w dokumentacji gospodarstwa.
Krok 7: Kontrola skuteczności po 7–10 dniach – ponowne wyjście na pole w celu oceny redukcji populacji szkodnika. Brak spodziewanego efektu może świadczyć o błędzie aplikacyjnym, zmyciu preparatu lub rodzącej się odporności agrofaga na daną grupę chemiczną
Najczęstsze pytania o progi szkodliwości
Czy przekroczenie progu szkodliwości oznacza bezwzględny obowiązek wykonania oprysku?
Nie, próg szkodliwości wskazuje moment, w którym zabieg staje się uzasadniony pod względem ekonomicznym. Rolnik musi jednak uwzględnić czynniki dodatkowe, takie jak prognoza pogody (gwałtowne ochłodzenie lub ulewne deszcze mogą naturalnie zredukować populację owadów), obecność organizmów pożytecznych (np. duża liczba biedronek i bzygów niszczących kolonie mszyc) oraz zbliżający się termin zbioru.
Co należy zrobić, jeśli szkodnik pojawia się masowo, ale wyłącznie punktowo (np. na obrzeżach pola)?
W takiej sytuacji nie wolno opryskiwać całej plantacji. Zgodnie z zasadami zintegrowanej ochrony roślin, należy wykonać tzw. zabieg brzeżny lub punktowy. Dotyczy to bardzo często nalotów mszyc, oprzędzików w łubinie czy chowacza brukwiaczka, które w pierwszej kolejności zasiedlają pasy przydrożne i obrzeża stykające się z zadrzewieniami. Ogranicza to koszty i chroni entomofaunę pożyteczną w głębi pola.
Jak prawidłowo prowadzić notatnik IPM, aby uniknąć kar podczas kontroli?
Notatnik (ewidencja) może być prowadzony w formie papierowej lub cyfrowej. Każdy zapis dotyczący zastosowania insektycydu musi zawierać: datę zabiegu, nazwę uprawy i wskazanie konkretnej działki ewidencyjnej, powierzchnię, nazwę handlową środka, użytą dawkę, a także – co najważniejsze – przyczynę zastosowania środka (np. „Przekroczenie progu szkodliwości skrzypionki – stwierdzono średnio 1,2 jaja na źdźbło w fazie BBCH 37”).
Czy dopuszczalne jest wykonanie zabiegu insektycydowego poniżej oficjalnego progu?
Z punktu widzenia prawa i zasad IPM – nie. Wyjątkiem są sytuacje o charakterze prewencyjnym, precyzyjnie opisane w oficjalnych metodykach (np. ochrona plantacji nasiennych ziemniaka przed mszycami-wektorami, gdzie obecność nawet pojedynczych osobników stwarza ryzyko dyskwalifikacji materiału kwalifikowanego). W uprawach towarowych oprysk poniżej progu jest ekonomicznie nieuzasadniony.
Które źródła progów szkodliwości uważa się za oficjalne i wiarygodne prawnie?
Jedynymi oficjalnymi źródłami wytycznych w Polsce są publikacje Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego (IOR-PIB). Należą do nich przede wszystkim zatwierdzone przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi „Metodyki Integrowanej Ochrony” dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych oraz aktualizowane Platformy Sygnalizacji Agrofagów. Dane z etykiet handlowych preparatów mają charakter uzupełniający, lecz to metodyki krajowe stanowią punkt odniesienia dla organów kontrolnych.
