Fungicydy do zbóż

Jakie choroby grzybowe atakują zboża?

Choroby grzybowe zbóż mogą porażać liście, źdźbła, podstawę rośliny i kłosy. Poniższa tabela przedstawia sześć najgroźniejszych chorób spotykanych na polskich polach zbożowych.

Septorioza liści jest najczęstszą chorobą pszenicy ozimej w Polsce — w mokrych sezonach potrafi zniszczyć ponad 50% powierzchni liściowej. Rdza brunatna pszenicy potrafi pojawić się epidemicznie w ciepłych wiosnach i powodować straty plonu do 30%.

Kiedy stosować fungicydy w zbożach?

Ochrona fungicydowa zbóż opiera się na systemie trzech zabiegów — T1, T2 i T3 — wykonywanych w kluczowych fazach rozwojowych rośliny. Nie każda plantacja wymaga wszystkich trzech zabiegów — decyzja zależy od presji chorób, warunków pogodowych i potencjału plonowania.

Zabieg T1 — ochrona podstawy źdźbła (BBCH 30–32)

Zabieg T1 wykonuje się na początku strzelania w źdźbło, najczęściej w pierwszej połowie kwietnia. Celem T1 jest ochrona podstawy źdźbła przed łamliwością (Oculimacula yallundae) oraz ograniczenie wczesnych infekcji septoriozy i mączniaka prawdziwego. Zabieg T1 chroni dolne liście i pochwy liściowe, zapobiegając rozwojowi chorób w dalszych fazach. Rekomendowane substancje czynne w T1 to protiokonazol i cyprodynil — skuteczne wobec łamliwości podstawy źdźbła.

Zabieg T2 — ochrona liścia flagowego (BBCH 39–49)

Zabieg T2 jest najważniejszym zabiegiem fungicydowym w zbożach. Wykonuje się go w fazie pełnego rozwoju liścia flagowego (BBCH 39) do początku kłoszenia (BBCH 49), najczęściej w pierwszej połowie maja. Celem T2 jest ochrona dwóch górnych liści — flagowego i podflagowego — które odpowiadają za ponad 70% fotosyntezy dostarczającej asymilatów do nalewającego się ziarna.

Choroby docelowe zabiegu T2 to septorioza liści, rdza brunatna i DTR (brunatna plamistość liści). Rekomendowane substancje czynne to mieszaniny triazoli ze strobilurynami: azoksystrobina + tebukonazol (np. Kier 450 SC) lub protiokonazol + trifloksystrobina.

Zabieg T3 — ochrona kłosa (BBCH 55–69)

Zabieg T3 wykonuje się od fazy kłoszenia do końca kwitnienia (BBCH 55–69), najczęściej w pierwszej połowie czerwca. Celem T3 jest ochrona kłosa przed fuzariozą kłosów (Fusarium) i septoriozą plew. Fuzarioza kłosów jest szczególnie groźna, ponieważ powoduje nie tylko straty plonu, ale również skażenie ziarna mykotoksynami (deoksyniwalenol, zearalenon). Rekomendowane substancje czynne w T3 to tebukonazol, metkonazol i protiokonazol.

Jakie fungicydy wybrać do zbóż?

Fungicydy do zbóż dostępne w sklepie Wilkołaziak można podzielić na trzy grupy w zależności od substancji czynnych: preparaty triazolowe, strobilurynowe i wieloskładnikowe.

Fungicydy na bazie triazoli do zbóż

Triazole (grupa FRAC 3) to podstawa ochrony fungicydowej zbóż. Hamują biosyntezę ergosterolu w komórkach grzybów (mechanizm DMI). Działają systemicznie — wnikają do rośliny i chronią ją od wewnątrz. Przykładowe produkty: Delaro 325 SC (protiokonazol + trifloksystrobina), Bukat 500 SC (tebukonazol).

Fungicydy na bazie strobiluryn do zbóż

Strobiluryny (grupa FRAC 11) hamują oddychanie mitochondrialne grzybów (mechanizm QoI). Oprócz działania fungicydowego wykazują efekt fizjologiczny „green effect" — opóźniają starzenie się liści i przedłużają okres asymilacji. Strobiluryny stosuje się w mieszankach z triazolami, aby poszerzyć spektrum działania i zmniejszyć ryzyko odporności.

Fungicydy wieloskładnikowe do zbóż

Preparaty wieloskładnikowe łączą substancje czynne z dwóch lub trzech grup chemicznych w jednym produkcie. Dzięki różnym mechanizmom działania są skuteczniejsze i mniej podatne na rozwój odporności grzybów.

Jak stosować fungicydy w zbożach — zasady skutecznego zabiegu?

Skuteczność zabiegu fungicydowego w zbożach zależy nie tylko od wyboru preparatu, ale również od techniki opryskiwania i warunków pogodowych. Poniższe zasady zwiększają efektywność ochrony.

Pierwsza zasada to odpowiednia temperatura powietrza podczas zabiegu — optymalna wynosi 15–20°C. W temperaturze poniżej 12°C wchłanianie substancji czynnych przez rośliny jest spowolnione, a powyżej 25°C zwiększa się ryzyko fitotoksyczności i szybkiego parowania cieczy użytkowej.

Druga zasada to właściwa ilość wody — 200–300 l/ha przy fungicydach systemicznych, 300–400 l/ha przy kontaktowych. Zbyt mała ilość wody powoduje nierównomierne pokrycie liści.

Trzecia zasada to optymalna pora zabiegu — rano (po obchnięciu rosy) lub wieczorem, przy prędkości wiatru poniżej 4 m/s. Zabiegi w upale lub przy silnym wietrze zwiększają znoszenie cieczy i obniżają skuteczność.

Czwarta zasada to dokładne pokrycie dwóch górnych liści — wymagane jest stosowanie rozpylaczy dwustrumieniowych lub eżektorowych, produkujących drobne krople trafiające na obie strony liścia.

Dlaczego ważna jest rotacja fungicydów w zbożach?

Rotacja fungicydów z różnych grup chemicznych FRAC jest konieczna, aby zapobiegać selekcji odpornych szczepów grzybów. Wielokrotne stosowanie tej samej substancji czynnej w ciągu sezonu powoduje, że przeżywają jedynie te zarodniki patogenu, które posiadają naturalną odporność na dany mechanizm działania. W kolejnych pokoleniach udział odpornych form rośnie, aż preparat traci skuteczność.

Praktyczna zasada rotacji: w zabiegach T1, T2 i T3 stosować fungicydy z co najmniej dwóch różnych grup FRAC. Przykładowo — jeśli w T1 zastosowano preparat triazolowy (FRAC 3), w T2 stosuje się mieszankę triazolu ze strobiluryną (FRAC 3 + 11), a w T3 — triazol bez strobiluryny.

Najczęściej zadawane pytania o fungicydy do zbóż

Czy można łączyć fungicyd z herbicydem w zbożach?

Tak — wiele fungicydów do zbóż jest kompatybilnych z herbicydami i insektycydami. Przed sporządzeniem mieszaniny zbiornikowej sprawdź zgodność preparatów na etykietach produktów. Ogólna zasada: nie mieszać więcej niż trzech środków w jednym zbiorniku. Mieszanie w zabiegu T1 fungicydu z herbicydem jest szczególnie popularne, ponieważ oba zabiegi pokrywają się terminem (kwiecień, BBCH 30–32).

Ile zabiegów fungicydowych wykonać w pszenicy ozimej?

Pszenica ozima o wysokim potencjale plonowania (powyżej 7 t/ha) wymaga 2–3 zabiegów fungicydowych: T1 + T2 lub T1 + T2 + T3. Minimalna ochrona to jeden zabieg T2 (ochrona liścia flagowego). W sezonie z niską presją chorób i odmianach tolerancyjnych wystarcza zabieg T2, czasem uzupełniony T3 przy zagrożeniu fuzariozą kłosów.

Który fungicyd najlepiej chroni liść flagowy?

Liść flagowy chronią najskuteczniej preparaty wieloskładnikowe łączące triazol ze strobiluryną — np. Kier 450 SC (azoksystrobina + tebukonazol) lub Delaro Forte (protiokonazol + trifloksystrobina + bixafen). Strobiluryna zapewnia efekt „green effect" — opóźnia starzenie liścia i przedłuża fotosyntezę, a triazol zwalcza szerokie spektrum chorób.