Fungicydy do ziemniaków

Jakie choroby grzybowe atakują ziemniaki?

Ziemniak jest atakowany przez dwie główne choroby grzybowe: zarazę ziemniaka i alternariozę. Obie powodują uszkodzenie naci (części nadziemnej), co ogranicza fotosyntezę i obniża plon bulw.

Zaraza ziemniaka (Phytophthora infestans)

Zaraza ziemniaka jest wywoływana przez organizm grzybopodobny Phytophthora infestans z gromady lęgniowców. Zaraza ziemniaka rozwija się najszybciej w temperaturze 15–20°C przy wilgotności powyżej 90% i opadach deszczu. Pierwsze objawy zarazy na liściach to oliwkowozielone, wodniste plamy, które szybko ciemnieją i brązowieją. Na dolnej stronie liścia, w warunkach wilgotnych, widoczny jest biały, watowaty nalot — to zarodnikonośce grzyba. Na bulwach zaraza objawia się brązowymi, twardymi wgłębieniami na skórce i rdzawobrązową martwicą miąższu.

Zaraza ziemniaka rozprzestrzenia się bardzo szybko. Pojedyncza plama na liściu może wyprodukować setki tysięcy zarodników pływkowych, które z kroplami deszczu i wiatrem przenoszą się na sąsiednie rośliny. W sprzyjających warunkach cała plantacja zostaje porażona w ciągu 7–14 dni.

Alternarioza ziemniaka (Alternaria solani i A. alternata)

Alternarioza ziemniaka jest wywoływana przez grzyby Alternaria solani (alternarioza właściwa) i Alternaria alternata (brunatna plamistość liści). Alternarioza rozwija się w temperaturze 20–30°C, przy naprzemiennych okresach wilgoci i suszy. Objawy alternarjozy to ciemnobrązowe plamy z koncentrycznymi pierścieniami (tzw. „tarczowe") na starszych liściach. Alternarioza pojawia się najczęściej w drugiej połowie wegetacji i atakuje najpierw dolne, starsze liście.

Kiedy i jak często stosować fungicydy w ziemniakach?

Ochronę fungicydową ziemniaków rozpoczyna się od momentu zwierania roślin w rzędach (faza BBCH 31) lub zgodnie z sygnalizacją zagrożenia zarazą (systemy prognostyczne DSS — Decision Support Systems). W regionach o wysokiej presji choroby pierwszy zabieg wykonuje się profilaktycznie, jeszcze przed pojawieniem się objawów.

Odstępy między kolejnymi zabiegami wynoszą 7–10 dni. Przy silnych opadach i temperaturze 15–20°C (warunki optymalne dla zarazy) odstępy skraca się do 7 dni. W suchych i ciepłych okresach (sprzyjających alternarjozie, nie zarazie) odstępy wydłuża się do 10–14 dni.

Łączna liczba zabiegów fungicydowych w sezonie wynosi od 4 (odmiany odporne, niskie ciśnienie choroby) do 8 (odmiany podatne, mokry sezon). Plantacje ziemniaka przemysłowego i nasiennego wymagają intensywniejszej ochrony niż plantacje konsumpcyjne.

Jakie fungicydy wybrać do ziemniaków?

Dobór fungicydów do ziemniaków opiera się na rotacji preparatów kontaktowych i systemicznych w ciągu sezonu. Na początku sezonu, przy niskim ciśnieniu choroby, stosuje się tańsze fungicydy kontaktowe. W szczycie sezonu — przy silnej presji zarazy — przechodzi się na preparaty systemiczne.

Fungicydy kontaktowe do ziemniaków

Fungicydy kontaktowe do ziemniaków tworzą barierę ochronną na powierzchni naci, uniemożliwiając kiełkowanie zarodników Phytophthora infestans. Stosuje się je zapobiegawczo — przed wystąpieniem infekcji. Fungicydy kontaktowe są tańsze od systemicznych, ale wymagają dokładnego pokrycia naci i częstszych zabiegów po deszczu. Do fungicydów kontaktowych do ziemniaków należą preparaty miedziowe (np. Cuprofix, Miedzian 50 WP) oraz preparaty na bazie fluazynamu i mankozebu.

Fungicydy systemiczne do ziemniaków

Fungicydy systemiczne do ziemniaków wnikają do tkanek naci i chronią roślinę od wewnątrz, również po opadach deszczu. Stosuje się je w szczycie sezonu, przy silnej presji zarazy, gdy konieczne jest działanie interwencyjne. Do fungicydów systemicznych do ziemniaków należą preparaty na bazie propamokarbu, fluopikolidu (np. Infinito 687,5 SC), cymoksanilu i dimetomorfu.

Jak ułożyć program ochrony ziemniaków przed zarazą?

Program ochrony fungicydowej ziemniaków opiera się na rotacji preparatów kontaktowych i systemicznych z różnych grup chemicznych (FRAC). Stosowanie jednego typu fungicydu przez cały sezon prowadzi do selekcji odpornych szczepów Phytophthora infestans.

Kluczowa zasada: w jednym sezonie nie stosować tego samego produktu więcej niż 2–3 razy. Między zabiegami tym samym preparatem wstawiać fungicyd z innej grupy FRAC.

Najczęściej zadawane pytania o fungicydy do ziemniaków

Jak często opryskiwać ziemniaki na zarazę?

Ziemniaki opryskuje się co 7–10 dni przez cały okres wegetacji naci (maj–sierpień). Przy silnych opadach i temperaturze 15–20°C odstępy między zabiegami skraca się do 7 dni. W suchych, ciepłych okresach odstępy wydłuża się do 10–14 dni. Łącznie w sezonie wykonuje się od 4 do 8 zabiegów.

Czy po deszczu trzeba powtórzyć zabieg fungicydowy w ziemniakach?

Zależy od typu zastosowanego fungicydu. Fungicydy kontaktowe są wymywane przez deszcz — jeśli opady przekroczyły 20–25 mm w ciągu 24 godzin po zabiegu, oprysk trzeba powtórzyć. Fungicydy systemiczne po wchłonięciu do tkanek (1–2 godziny) nie są zmywane i nie wymagają powtórzenia zabiegu.

Jakie fungicydy stosować na alternariozę ziemniaka?

Alternariozę ziemniaka skutecznie zwalczają fungicydy zawierające substancje czynne z grupy strobiluryn (azoksystrobina, piraklostrobina) i karboksyamidów (boskalid, fluopyram). Preparaty te stosuje się od fazy BBCH 35, gdy pojawiają się pierwsze plamy alternaryjne na dolnych liściach. Wiele fungicydów przeznaczonych do ochrony przed zarazą wykazuje także działanie uboczne na alternariozę — np. Infinito 687,5 SC.

Czy Infinito 687,5 SC działa na zarazę ziemniaka?

Tak — Infinito 687,5 SC jest fungicydem systemicznym i wgłębnym, zarejestrowanym do ochrony ziemniaka przed zarazą (Phytophthora infestans). Zawiera dwie substancje czynne: chlorowodorek propamokarbu (działanie systemiczne) i fluopikolid (działanie translaminarne). Infinito 687,5 SC wykazuje również działanie uboczne na alternariozę ziemniaka. Stosuje się go w dawce 1,2–1,6 l/ha, co 7–10 dni, maksymalnie 4 razy w sezonie.