Jęczmień ozimy

Jęczmień ozimy – charakterystyka i zastosowanie

Jęczmień ozimy to ozima forma jęczmienia (Hordeum vulgare) siana jesienią, ceniona za wysoką plenność oraz wszechstronne zastosowanie paszowe i browarne. Jęczmień ozimy dojrzewa najwcześniej spośród zbóż ozimych. Jęczmień ozimy należy do kategorii zboża ozime i jest uprawiany na ziarno paszowe oraz browarne.

Zbiór jęczmienia ozimego przypada zwykle na drugą połowę lipca, przed pszenicą ozimą. Wczesny zbiór wcześnie zwalnia pole pod poplon lub rzepak. Jęczmień ozimy ma najniższą mrozoodporność spośród zbóż ozimych, niższą niż pszenica ozima. Te dwie cechy wyznaczają zasady doboru stanowiska oraz terminu siewu. W dalszej części opisu znajdziesz odmiany z oferty, terminy i głębokość siewu, nawożenie, ochronę, zbiór oraz cenę.

Jaką odmianę jęczmienia ozimego wybrać (w tym na słabe gleby)?

Odmianę jęczmienia ozimego dobiera się do stanowiska i celu uprawy. Najważniejsze kryteria to mrozoodporność, odporność na choroby, potencjał plonu oraz wymagania glebowe. Stabilność plonowania w różnych warunkach pola jest dodatkowym kryterium doboru odmiany. Parametry plonotwórcze odmian jęczmienia ozimego ocenia w Polsce COBORU w doświadczeniach rejestrowych i porejestrowych. Na trudniejszych stanowiskach w płodozmianie uprawia się również pszenżyto ozime.

Jaka odmiana jęczmienia ozimego na słabe gleby?

Na słabe gleby wybiera się odmiany jęczmienia ozimego o silnym systemie korzeniowym i wysokiej tolerancji suszy. Odmiany te efektywniej pobierają składniki pokarmowe i sprawdzają się na lżejszych stanowiskach klas V–VI. Silny system korzeniowy zwiększa tolerancję na niedobory pokarmowe oraz stres wodny. Na najsłabsze i najlżejsze stanowiska często wybiera się żyto ozime.

Czym różni się jęczmień dwurzędowy od wielorzędowego (i co z hybrydami)?

Jęczmień dwurzędowy ma jeden rząd ziarniaków po każdej stronie osadki kłosa, a jęczmień wielorzędowy — trzy rzędy z każdej strony. Jęczmień dwurzędowy daje ziarno bardziej wyrównane i o wyższej masie tysiąca ziaren, dlatego jest często preferowany browarniczo. Jęczmień wielorzędowy charakteryzuje się wyższym potencjałem plonowania, lecz mniej wyrównanym ziarnem, i jest popularny w produkcji paszowej. Wśród odmian hybrydowych występuje SY Galileoo — mieszaniec F1, wielorzędowy i pastewny, wyszukiwany potocznie jako „galileo”.

Odmiany jęczmienia ozimego w ofercie Wilkołaziak

W ofercie Wilkołaziak znajduje się 7 odmian jęczmienia ozimego w workach 25 kg, z fabryczną zaprawą nasienną: Tolanis KWS, Kosmos KWS, Jakubus, SU Midnight, Aleksandra, Sandra i Bordeaux. Materiał siewny dostarczany jest w kwalifikacji nasiennej, przeważnie w klasie C1.

Każda odmiana z oferty jest dostarczana z fabryczną zaprawą nasienną, która zabezpiecza wschody i wyrównuje start plantacji; pełny wybór zapraw znajdziesz w kategorii zaprawy do zboża. Aktualna dostępność oraz ceny odmian są podane na kartach produktów. Poza ofertą na rynku występują także wielorzędowe odmiany pastewne, takie jak Giewont, Picasso i Teuto.

Kiedy siać jęczmień ozimy?

Optymalny termin siewu jęczmienia ozimego w Polsce przypada na pierwszą połowę września. Celem jest wejście roślin w zimę w fazie krzewienia, w 3–4 liścia. Termin siewu różni się regionalnie i pogodowo. Jęczmień ozimy sieje się najwcześniej spośród zbóż ozimych. Zbyt wczesny siew prowadzi do przerośnięcia i osłabienia roślin przed zimą. Zbyt późny siew skutkuje słabszym systemem korzeniowym i niższą mrozoodpornością. Termin siewu sprzęga się z normą wysiewu — przy późniejszym terminie stosuje się gęstszy siew.

Jak głęboko siać jęczmień ozimy?

Jęczmień ozimy sieje się płytko, orientacyjnie na 2–4 cm. Płycej sieje się na glebach cięższych i wilgotnych, głębiej na lżejszych i suchych. Zbyt płytki siew grozi przemarzaniem węzła krzewienia. Zbyt głęboki siew utrudnia i opóźnia wschody. Równomierna głębokość siewu zapewnia wyrównane wschody jęczmienia ozimego. Głębokość siewu jest parametrem agronomicznym i nie należy mylić jej z normą wysiewu.

Ile wysiać jęczmienia ozimego — norma wysiewu

Norma wysiewu jęczmienia ozimego zależy od odmiany, warunków glebowych, terminu siewu i zakładanego plonu oraz od masy tysiąca ziaren i zdolności kiełkowania. Przy późniejszym terminie siewu i słabszej krzewistości stosuje się gęstszy siew. Zbyt rzadki siew obniża obsadę kłosów, a zbyt gęsty zwiększa ryzyko wylegania oraz porażenia chorobami. Normę wysiewu skaluje się według masy tysiąca ziaren oraz zdolności kiełkowania danej partii nasion. Precyzyjną wartość normy wysiewu ustala się indywidualnie, zgodnie z zaleceniami dla wybranej odmiany.

Jak długo wschodzi jęczmień ozimy?

Wschody jęczmienia ozimego pojawiają się zwykle po 7–14 dniach od siewu. Tempo wschodów zależy od temperatury i wilgotności gleby. W warunkach optymalnych wschody jęczmienia ozimego przebiegają szybciej. Późny siew i niska temperatura wydłużają czas wschodów jęczmienia ozimego. Równomierne wschody wyrównują plantację i ułatwiają dalszą pielęgnację.

Ile mrozu wytrzyma jęczmień ozimy (mrozoodporność i zimotrwałość)?

Jęczmień ozimy jest mniej mrozoodporny niż pszenica ozima. Dobrze rozkrzewione rośliny znoszą ok. -15°C, a niektóre odmiany do ok. -20°C pod okrywą śnieżną. Najgroźniejsze dla jęczmienia ozimego są nagłe spadki temperatury bez okrywy śnieżnej. Mrozoodporność jęczmienia ozimego zależy od odmiany, fazy rozwoju oraz okrywy śnieżnej. Dobre rozkrzewienie roślin przed zimą zwiększa szansę przezimowania jęczmienia ozimego. Jęczmień ozimy jest najmniej wytrzymały na mróz spośród zbóż ozimych, słabiej niż pszenica ozima. Mrozoodporność wzmacniają prawidłowy termin siewu oraz jesienne nawożenie fosforem i potasem.

Nawożenie jęczmienia ozimego jesienią i wiosną

Nawożenie jęczmienia ozimego dzieli się na jesienne i wiosenne. Jesienią podstawą są fosfor i potas, a wiosną azot uzupełniony mikroelementami. Dawki nawozów ustala się na podstawie analizy gleby.

Nawożenie jęczmienia ozimego jesienią (fosfor i potas)

Jesienią jęczmień ozimy nawozi się fosforem i potasem, które wspierają rozwój systemu korzeniowego, krzewienie i mrozoodporność. Fosfor wspiera rozwój systemu korzeniowego, a potas zwiększa odporność roślin na mróz i suszę. Azot startowy stosuje się jesienią ostrożnie, aby nie rozhartować roślin przed zimą. Dawki fosforu i potasu dobiera się na podstawie zasobności gleby.

Nawożenie jęczmienia ozimego wiosną (azot i mikroelementy)

Wiosną podstawą nawożenia jęczmienia ozimego jest azot aplikowany w 2–3 zabiegach od ruszenia wegetacji (BBCH 20–29) do liścia flagowego (BBCH 39). Nawożenie wiosenne uzupełnia się manganem i miedzią, które są często niedoborowe w jęczmieniu. Mangan i miedź poprawiają zdrowotność oraz gospodarkę azotową roślin jęczmienia ozimego. Azot wiosenny pochodzi z nawozów azotowych. Mangan i miedź uzupełniają nawozy dolistne.

Odchwaszczanie jęczmienia ozimego

Odchwaszczanie jęczmienia ozimego wykonuje się jesienią w fazie 1–3 liścia lub wiosną w fazie krzewienia. Zabieg jesienny jest skuteczniejszy i obejmuje miotłę zbożową oraz chwasty dwuliścienne. Konkretny herbicyd dobiera się do gatunków chwastów i ich fazy rozwojowej; pełny wybór znajdziesz w kategorii herbicydy do zbóż, a środek stosuje się zgodnie z etykietą.

Odchwaszczanie jesienne

Odchwaszczanie jesienne wykonuje się w fazie 1–3 liścia jęczmienia ozimego. Zabieg jesienny obejmuje miotłę zbożową oraz chwasty dwuliścienne. Wczesny termin zwiększa skuteczność odchwaszczania jęczmienia ozimego.

Odchwaszczanie wiosenne

Odchwaszczanie wiosenne wykonuje się w fazie krzewienia, gdy zabieg jesienny był nieskuteczny lub pojawiły się nowe wschody chwastów. Przezimowane chwasty są wiosną trudniejsze do zwalczenia. Środek dobiera się do gatunków chwastów oraz ich fazy rozwojowej.

Choroby jęczmienia ozimego i ochrona fungicydowa

Główne choroby jęczmienia ozimego to mączniak prawdziwy zbóż i traw, rynchosporioza, plamistość siatkowa jęczmienia, rdza jęczmienia oraz fuzarioza kłosów. Plamistość siatkowa i rynchosporioza są charakterystyczne dla jęczmienia. Fuzarioza kłosów obniża jakość oraz bezpieczeństwo ziarna jęczmienia ozimego.

• mączniak prawdziwy zbóż i traw
• rynchosporioza
• plamistość siatkowa jęczmienia
• rdza jęczmienia
• fuzarioza kłosów

Choroby jęczmienia ozimego jesienią

Jesienią w jęczmieniu ozimym dominują mączniak prawdziwy oraz rynchosporioza. Regularny monitoring plantacji pozwala wykryć wczesne objawy chorób. Termin zabiegu ustala się po stwierdzeniu presji choroby.

Choroby jęczmienia ozimego wiosną

Wiosną do chorób jęczmienia ozimego dochodzą rdze, obok mączniaka prawdziwego i plamistości siatkowej. Środek ochrony dobiera się po monitoringu plantacji; pełny wybór znajdziesz w kategorii fungicydy do zbóż.

Kiedy skrócić (regulować wzrost) jęczmień ozimy?

Regulatory wzrostu stosuje się w jęczmieniu ozimym, aby zapobiec wyleganiu łanu. Zabiegi wykonuje się zwykle od końca krzewienia do fazy liścia flagowego, zależnie od preparatu i warunków. Regulacja wzrostu jest istotna w intensywnych technologiach uprawy jęczmienia ozimego. Konkretny regulator dobiera się zgodnie z etykietą; pełny wybór znajdziesz w kategorii regulatory wzrostu zbóż.

Kiedy zbiera się jęczmień ozimy i jaka wilgotność ziarna?

Zbiór jęczmienia ozimego przypada zwykle na drugą połowę lipca, wcześniej niż zbiór pszenicy ozimej. Optymalna wilgotność ziarna do zbioru i przechowywania wynosi ok. 14%. Wczesny zbiór jęczmienia ozimego wcześnie zwalnia pole pod poplon lub rzepak. Wczesny zbiór odróżnia jęczmień ozimy od pszenicy ozimej, żyta ozimego i pszenżyta ozimego. Wilgotność ziarna wyższa niż 14% wymusza dosuszanie i podnosi koszty przechowywania.

Cena jęczmienia ozimego

Cena jęczmienia ozimego na rynku zależy od wielkości plonów, zapasów, popytu i globalnych trendów na rynkach zbóż. W ofercie kwalifikowany materiał siewny w workach 25 kg mieści się orientacyjnie w przedziale ok. 58–72 zł. Cena rynkowa dotyczy ziarna konsumpcyjnego i paszowego. Cena materiału siewnego dotyczy kwalifikowanych nasion w workach 25 kg. Cena materiału siewnego zależy od odmiany oraz zastosowanej zaprawy nasiennej. Aktualne ceny odmian są podane na kartach produktów. Pełny wybór kwalifikowanego materiału siewnego znajdziesz w kategorii nasiona zbóż.

Najczęstsze pytania o jęczmień ozimy (FAQ)

Poniżej znajdują się odpowiedzi na najczęstsze pytania o jęczmień ozimy: termin siewu, przedplon, krzewienie, dobór na słabe gleby oraz różnice względem jęczmienia jarego.

Do kiedy można siać jęczmień ozimy?

Jęczmień ozimy najlepiej siać w pierwszej połowie września. Późniejszy siew skraca czas na krzewienie przed zimą i obniża mrozoodporność roślin.

Co siać po jęczmieniu ozimym?

Po jęczmieniu ozimym sieje się poplon lub rzepak ozimy. Wczesny zbiór jęczmienia ozimego, zwykle w drugiej połowie lipca, wcześnie zwalnia pole.

Czy jęczmień ozimy krzewi się wiosną?

Jęczmień ozimy krzewi się głównie jesienią, a wiosną dokrzewia się w mniejszym stopniu. Celem jest wejście roślin w zimę w fazie krzewienia.

Jaki jęczmień ozimy na słabe gleby (6. klasa)?

Na słabe gleby, w tym klasy VI, wybiera się odmiany jęczmienia ozimego o silnym systemie korzeniowym i wysokiej tolerancji suszy. Na najsłabsze stanowiska często sieje się żyto ozime.

Czym różni się jęczmień ozimy od jarego?

Jęczmień ozimy sieje się jesienią i zbiera w drugiej połowie lipca, a jęczmień jary sieje się wiosną. Jęczmień ozimy ma wyższy potencjał plonowania i wymaga zimotrwałości, której jęczmień jary nie potrzebuje.