Zaprawy do rzepaku — czym i jak zaprawić rzepak ozimy

Czym zaprawa do rzepaku różni się od zaprawy do zboża?

Zaprawa do rzepaku różni się od zaprawy do zboża celem ochrony. Zaprawa rzepaku kładzie nacisk na zwalczanie szkodników jesiennych, a nie głowni i śnieci jak zaprawa zbożowa.

Zaprawa do zboża celuje przede wszystkim w głownie i śnieć, czyli choroby grzybowe ziarna. Przykładem zaprawy zbożowej jest Scenic 080 FS (protiokonazol, fluoksastrobina, tebukonazol), zarejestrowany wyłącznie do zbóż, a nie do rzepaku. Zaprawa do rzepaku kładzie nacisk na ochronę insektycydową wschodów przed szkodnikami jesiennymi. Ta różnica celu ochrony organizuje cały dobór zapraw do rzepaku.

Zaprawy insektycydowe do rzepaku — ochrona przed szkodnikami jesiennymi

Zaprawy insektycydowe do rzepaku, czyli Lumiposa i Buteo Start, chronią wschody przed pchełką rzepakową i śmietką kapuścianą. To najważniejsza grupa zapraw rzepaku.

Szkodniki jesienne rzepaku obejmują pchełkę rzepakową, śmietkę kapuścianą oraz gnatarza rzepakowca. Szkodniki jesienne rzepaku niszczą plantację już w fazie liścieni. Lumiposa ogranicza pchełki, śmietkę kapuścianą oraz wczesną presję gnatarza rzepakowca, natomiast Buteo Start chroni wschody przed śmietką kapuścianą, pchełką rzepakową i pchełkami ziemnymi. Zaprawy insektycydowe są rdzeniem ochrony rzepaku, ponieważ szkodniki jesienne pojawiają się wcześniej niż choroby siewek.

„Pierwsze żerowanie pchełki rzepakowej widać już na liścieniach rzepaku — drobne, okrągłe wgryzienia w fazie BBCH 10. Lustruję wtedy wschody co kilka dni, ponieważ śmietka kapuściana składa jaja u nasady roślin i pozostaje niezauważona. Zaprawa insektycydowa osłania ten najwcześniejszy moment, zanim presja szkodników jesiennych przekroczy próg szkodliwości i zniszczy obsadę plantacji."

Patrycja Serwinek, specjalistka ds. ochrony roślin w Wilkołaziak

Lumiposa (cyjanotraniliprol) — na pchełki i śmietkę

Lumiposa to zaprawa insektycydowa rzepaku z substancją czynną cyjanotraniliprol. Lumiposa zwalcza pchełki i śmietkę kapuścianą we wschodach rzepaku.

Substancją czynną zaprawy Lumiposa jest cyjanotraniliprol. Cyjanotraniliprol działa układowo i jest pobierany przez kiełkujące siewki rzepaku. Lumiposa ogranicza pchełki, larwy śmietki kapuścianej oraz wczesną presję gnatarza rzepakowca we wschodach rzepaku.

Buteo Start (flupyradifuron) — alternatywa po neonikotynoidach

Buteo Start to zaprawa insektycydowa rzepaku z substancją czynną flupyradifuron. Buteo Start chroni wschody przed śmietką kapuścianą, pchełką rzepakową i pchełkami ziemnymi.

Substancją czynną zaprawy Buteo Start jest flupyradifuron. Flupyradifuron należy do butenolidów i zastąpił część wycofanych zapraw neonikotynoidowych. Buteo Start chroni wschody rzepaku przed śmietką kapuścianą, pchełką rzepakową i pchełkami ziemnymi. W odróżnieniu od zaprawy Lumiposa, Buteo Start nie zwalcza gnatarza rzepakowca.

Jak długo działa zaprawa insektycydowa i kiedy potrzebny jest zabieg nalistny?

Zaprawa insektycydowa działa krótko i chroni rzepak tylko w okresie wschodów. Po wyczerpaniu działania zaprawy konieczne są zabiegi nalistne przeciw szkodnikom jesiennym.

Zaprawa insektycydowa rzepaku osłania wschody przez ograniczony czas po siewie. Późniejszą ochronę przejmują zabiegi nalistne przeciw szkodnikom jesiennym rzepaku. Dalszą ochronę i progi zabiegów opisuje przewodnik szkodniki rzepaku ozimego.

Zaprawy fungicydowe i biologiczne do rzepaku

Zaprawy fungicydowe do rzepaku, na przykład Scenic Gold, zwalczają zgorzel siewek i wczesną suchą zgniliznę kapustnych. Zaprawa biologiczna Integral Pro wzmacnia odporność młodych roślin rzepaku przed suchą zgnilizną kapustnych.

Zaprawy fungicydowe i biologiczne do rzepaku chronią siewki przed chorobami grzybowymi. Zaprawy fungicydowe rzepaku działają chemicznie, a zaprawy biologiczne wykorzystują pożyteczne bakterie. Obie podgrupy chronią rzepak w fazie siewek, zanim rozwiną się pierwsze liście właściwe.

Scenic Gold — zaprawa fungicydowa na zgorzel siewek i phoma

Scenic Gold to zaprawa fungicydowa zarejestrowana do rzepaku, z substancjami czynnymi fluopikolid i fluoksastrobina. Scenic Gold zwalcza zgorzel siewek i wczesną suchą zgniliznę kapustnych.

Substancjami czynnymi zaprawy Scenic Gold są fluopikolid i fluoksastrobina. Scenic Gold jest zarejestrowany do zaprawiania nasion rzepaku i działa układowo oraz wgłębnie w siewkach. Scenic Gold zwalcza zgorzel siewek oraz wczesne porażenie suchą zgnilizną kapustnych (phoma) na wschodach rzepaku. Scenic Gold należy odróżnić od zaprawy Scenic 080 FS, która jest przeznaczona wyłącznie do zbóż.

Integral Pro — biologiczna zaprawa rzepaku

Integral Pro to biologiczna zaprawa rzepaku na bazie bakterii Bacillus amyloliquefaciens. Integral Pro wzmacnia odporność siewek i ogranicza wczesną phoma.

Integral Pro jest biologiczną zaprawą na bazie bakterii Bacillus amyloliquefaciens (szczep MBI 600). Integral Pro jest zarejestrowany w rejestrze MRiRW do zaprawiania nasion rzepaku przeciw suchej zgniliźnie kapustnych. Sucha zgnilizna kapustnych (phoma) jest wywoływana przez grzyba Leptosphaeria maculans, atakującego rzepak już na etapie siewek. Mechanizm porażenia i ochrony opisuje wpis choroby rzepaku ozimego.

„O doborze zaprawy decyduje rozpoznana presja na konkretnym polu. Tam, gdzie dominuje pchełka rzepakowa, podstawą jest zaprawa insektycydowa z cyjanotraniliprolem. Jeśli problemem jest zgorzel siewek lub wczesna sucha zgnilizna kapustnych, sięgam po zaprawę fungicydową zarejestrowaną do rzepaku, jak Scenic Gold. Integral Pro traktuję jako biologiczne wsparcie odporności siewek, nie jako samodzielną ochronę plantacji."

Patrycja Serwinek, specjalistka ds. ochrony roślin w Wilkołaziak

Czego zaprawa nie zwalczy (kiła kapusty)?

Zaprawa nasienna rzepaku nie zwalcza kiły kapusty. Ochrona przed kiłą kapusty wymaga doboru odmian odpornych i prawidłowej agrotechniki.

Kiła kapusty nie jest zwalczana zaprawą nasienną rzepaku. Ograniczenie kiły kapusty wymaga doboru odmian odpornych oraz agrotechniki, w tym płodozmianu i wapnowania gleby.

Co zmieniło wycofanie neonikotynoidów w zaprawianiu rzepaku?

Po zakazie neonikotynoidów decyzją Unii Europejskiej z 2018 roku, obowiązującą od 2019 roku, wycofano zaprawy Cruiser OSR i Modesto. Wycofanie zwiększyło presję pchełki rzepakowej i zawęziło wybór zapraw insektycydowych.

Zmiana prawa unijnego przebudowała dobór zapraw insektycydowych do rzepaku. Dawne zaprawy neonikotynoidowe zostały zastąpione węższą ofertą nowych substancji czynnych.

Które zaprawy do rzepaku zostały wycofane?

Wycofane neonikotynoidowe zaprawy rzepaku to Cruiser OSR i Modesto. Obie zaprawy wycofano w Unii Europejskiej decyzją z 2018 roku, obowiązującą od 2019 roku, i nie są dziś dozwolone.

Dawniej wschody rzepaku chroniły neonikotynoidowe zaprawy Cruiser OSR i Modesto. Unia Europejska zakazała neonikotynoidowych zapraw rzepaku decyzją z 2018 roku, obowiązującą od 2019 roku. Cruiser OSR i Modesto pozostają wyłącznie kontekstem historycznym i nie są dziś zalecane.

Jak chronić rzepak bez neonikotynoidów?

Bez neonikotynoidów ochronę insektycydową rzepaku opierają zaprawy Lumiposa i Buteo Start oraz monitoring i zabiegi nalistne. Rola zaprawy fungicydowej i lustracji wzrosła.

Wycofanie neonikotynoidów spowodowało wzrost presji pchełki rzepakowej i ograniczenie wyboru zapraw insektycydowych do rzepaku. Ochronę insektycydową przejęły zaprawy Lumiposa i Buteo Start oraz zabiegi nalistne. Ochrona rzepaku nadal koncentruje się na szkodnikach jesiennych, inaczej niż zaprawa zbożowa nastawiona na głownie i śnieć. Po wycofaniu neonikotynoidów rola zaprawy fungicydowej i monitoringu wschodów rzepaku wzrosła. Skuteczna ochrona rzepaku łączy dziś zaprawę insektycydową, zaprawę fungicydową oraz lustrację plantacji według progów szkodliwości.

Zaprawianie fabryczne kontra samodzielne — jak kupić dobrze zaprawiony rzepak?

Rzepak ozimy najczęściej zaprawia się fabrycznie w domu nasiennym, a rolnik kupuje nasiona już zaprawione. Nazwę zaprawy podaje etykieta i worek nasion.

Praktyka zaprawiania rzepaku różni się od praktyki zbożowej. Rzepak rzadko zaprawia się samodzielnie na gospodarstwie, a nasiona kupuje się gotowe do siewu. Zaprawianie fabryczne zapewnia równomierne pokrycie drobnych nasion rzepaku zaprawą.

Dlaczego rzepak zaprawia się fabrycznie, a nie na gospodarstwie?

Rzepak zaprawia się fabrycznie, ponieważ drobne nasiona rzepaku wymagają równomiernego, precyzyjnego pokrycia zaprawą. Dom nasienny dostarcza nasiona gotowe do siewu.

Rzepak ozimy jest najczęściej zaprawiany fabrycznie w domu nasiennym. Rolnik kupuje nasiona rzepaku już zaprawione i gotowe do siewu. Samodzielne zaprawianie rzepaku na gospodarstwie jest rzadkie, inaczej niż przy zbożu.

Jak rozpoznać zaprawiony rzepak po etykiecie nasion?

Zaprawiony rzepak rozpoznaje się po nazwie zaprawy podanej na worku i etykiecie nasion. Etykieta wymienia zaprawy takie jak Integral Pro, Lumiposa lub Scenic Gold.

Nazwa zaprawy na worku informuje o typie ochrony nasion rzepaku. Zaprawa insektycydowa na etykiecie oznacza ochronę przed szkodnikami jesiennymi, a fungicydowa — przed chorobami siewek. Nasiona z dwiema zaprawami łączą ochronę insektycydową i fungicydową. Nasiona zaprawione fabrycznie znajdziesz w kategorii rzepak ozimy, w tym wśród odmian rzepaki mieszańcowe.

Tabela porównawcza zapraw do rzepaku

Zaprawy do rzepaku dzielą się na insektycydowe (Lumiposa, Buteo Start), fungicydową (Scenic Gold) i biologiczną (Integral Pro). Insektycydowe zwalczają szkodniki jesienne, a fungicydowa choroby siewek.

Najczęstsze pytania o zaprawy do rzepaku (FAQ)

Czy rzepak trzeba zaprawiać?

Tak, rzepak ozimy praktycznie zawsze sieje się zaprawiony. Wschody rzepaku są niszczone jesienią przez pchełkę rzepakową i śmietkę kapuścianą, dlatego ochrona nasion jest konieczna.

Czym zaprawić rzepak ozimy do siewu?

Rzepak ozimy zaprawia się zaprawą insektycydową (Lumiposa, Buteo Start) oraz fungicydową (Scenic Gold). Dobór zaprawy zależy od dominującej presji szkodników i chorób na polu.

Najczęściej rolnik kupuje nasiona rzepaku już zaprawione fabrycznie w domu nasiennym.

Kiedy zaprawia się rzepak?

Rzepak zaprawia się przed siewem, najczęściej fabrycznie w domu nasiennym, latem przed jesiennym siewem. Kiły kapusty zaprawa nie zwalcza, dlatego potrzebne są odmiany odporne.