Co to są regulatory wzrostu roślin?

Regulatory wzrostu roślin to substancje chemiczne wpływające na procesy fizjologiczne roślin uprawnych, przede wszystkim na wzrost wydłużeniowy łodyg i źdźbeł. Ich głównym zadaniem jest skrócenie międzywęźli, co prowadzi do obniżenia środka ciężkości rośliny i zwiększenia jej odporności na wyleganie. Regulatory wzrostu dzielą się na dwie główne grupy: inhibitory syntezy giberelin (chlorek chloromekwatu, trineksapak etylowy, proheksadion wapnia) oraz generatory etylenu (etefon). Stosowanie regulatorów wzrostu w odpowiednim terminie zwiększa plon o 5–15% dzięki lepszemu wykorzystaniu światła przez łan i ograniczeniu strat związanych z wyleganiem.

Jak działają regulatory wzrostu?

Regulatory wzrostu roślin działają na dwa główne sposoby: blokują syntezę giberelin lub stymulują wytwarzanie etylenu. Oba mechanizmy prowadzą do zahamowania wzrostu wydłużeniowego łodygi, ale różnią się punktem uchwytu i momentem stosowania.

Inhibitory syntezy giberelin (CCC, trinexapak)

Chlorek chloromekwatu (CCC) blokuje wczesne etapy syntezy giberelin w fazie krzewienia zbóż, w BBCH 25–31. Trineksapak etylowy hamuje enzym 3β-hydroksylazę giberelinową, odpowiedzialny za aktywację giberelin na późniejszym etapie wzrostu źdźbła. Proheksadion wapnia działa na ten sam enzym co trineksapak i znajduje zastosowanie głównie w sadownictwie i na trawnikach. Metkonazol, stosowany przede wszystkim w rzepaku ozimym, łączy właściwości regulatora wzrostu z działaniem fungicydowym — blokuje syntezę giberelin jako triazol.

Generatory etylenu (etefon)

Etefon po wchłonięciu przez tkanki roślinne uwalnia etylen — hormon roślinny odpowiedzialny za hamowanie wzrostu wydłużeniowego i wzmacnianie tkanki mechanicznej źdźbła. Etefon stosuje się w późniejszych fazach rozwoju zbóż (BBCH 37–51) jako uzupełnienie wcześniejszego zabiegu CCC lub trineksapakiem. Preparat referencyjny zawierający etefon to Cerone 480 SL.

Kiedy stosować regulatory wzrostu?

Termin aplikacji regulatora wzrostu decyduje o skuteczności zabiegu. Zbyt wczesne lub zbyt późne zastosowanie preparatu nie daje oczekiwanego efektu skrócenia międzywęźli. Optymalny termin zależy od uprawy, fazy rozwojowej (BBCH) i wybranej substancji czynnej.

Jak dobrać regulator wzrostu do uprawy?

Wybór regulatora wzrostu zależy od rodzaju uprawy, fazy rozwojowej roślin i celu zabiegu. Poniższa tabela wskazuje, jakie preparaty i substancje czynne sprawdzają się najlepiej w poszczególnych uprawach, oraz kieruje do szczegółowych podkategorii w sklepie Wilkołaziak.

Wyleganie zbóż — przyczyny i skutki

Wyleganie zbóż to trwałe odchylenie źdźbeł od pionu powyżej 45°. Główne przyczyny wylegania to zbyt długie międzywęźla (spowodowane brakiem regulacji wzrostu), nadmierne nawożenie azotem, zbyt gęsty siew oraz silne wiatry połączone z opadami deszczu w fazie kłoszenia. Straty plonu wywołane wyleganiem sięgają 20–40%, a w skrajnych przypadkach nawet 50%. Wyległy łan utrudnia zbiór kombajnem, zwiększa straty osypowe i sprzyja rozwojowi chorób grzybowych — fuzarioz kłosa i pleśni na leżących kłosach. Porastanie ziarna w wyległym łanie obniża dodatkowo parametry jakościowe surowca. Skuteczne zapobieganie wyleganiu wymaga zastosowania odpowiedniego programu ochrony obejmującego regulatory wzrostu w kluczowych fazach rozwoju zbóż.

Mieszanie regulatorów wzrostu z innymi środkami ochrony roślin

Regulatory wzrostu często stosuje się w mieszaninach zbiornikowych z fungicydami do zbóż lub herbicydami chwastobójczymi, co pozwala ograniczyć liczbę przejazdów po polu. CCC 750 SL można łączyć z herbicydami sulfonylomocznikowymi (tribenuron, metsulfuron) i preparatami hormonalnym (MCPA, dikamba) bez ryzyka antagonizmu. Łączenie CCC z fungicydami triazolowymi (tebukonazol, propikonazol) wymaga redukcji dawki CCC o około 30%, ponieważ triazole same wykazują efekt regulacyjny. Trineksapak etylowy (Moddus) bezpiecznie mieszany jest z fungicydami T1 i T2 bez konieczności redukcji dawki. Etefon (Cerone 480 SL) stosuje się najlepiej osobno lub w mieszance z nawozami dolistnymi. Przed każdym mieszaniem regulatora z innym środkiem ochrony roślin lub insektycydem wykonaj test fizycznej kompatybilności w słoiku.

Najczęściej zadawane pytania o regulatory wzrostu

Z czym można mieszać regulatory wzrostu?

Regulatory wzrostu na bazie CCC można mieszać z większością herbicydów i nawozów dolistnych. Trineksapak (Moddus® 250 EC) bezpiecznie łączy się z fungicydami. Etefon (Cerone 480 SL) stosuj samodzielnie. Przy łączeniu CCC z triazolami obniż dawkę CCC o 30%. Zawsze wykonaj test kompatybilności w słoiku przed przygotowaniem cieczy roboczej.

Czy regulatory wzrostu są bezpieczne dla pszczół?

Regulatory wzrostu roślin (CCC, trineksapak, etefon) nie wykazują toksyczności wobec pszczół i innych owadów zapylających. Preparaty te nie mają okresu prewencji dla pszczół. Należy jednak zachować ostrożność przy mieszaninach zbiornikowych z insektycydami — to insektycyd, a nie regulator, stanowi zagrożenie dla owadów pożytecznych.

Jaka temperatura jest optymalna do oprysku CCC?

CCC (chlorek chloromekwatu) wymaga temperatury powietrza powyżej 8°C w dniu zabiegu i przez 2–3 dni po aplikacji. Optymalna temperatura to 10–18°C. W temperaturze poniżej 8°C pobieranie substancji czynnej przez liście jest zbyt wolne i zabieg nie daje pożądanego efektu skrócenia źdźbła.

Czy można stosować regulatory wzrostu po herbicydzie?

Regulator wzrostu można zastosować 3–5 dni po zabiegu herbicydowym, pod warunkiem że rośliny nie wykazują objawów fitotoksyczności. Lepszym rozwiązaniem jest łączenie regulatora z herbicydem w jednej mieszance zbiornikowej, co ogranicza liczbę przejazdów i obniża koszty. CCC i trineksapak dobrze tolerują mieszanie z herbicydami sulfonylomocznikowymi.